Deel 1: De Mythe van de Ommelebommelesleen en de Vreemde Vondst van 1892

Eeuwenlang was de overlevering op het voormalige eiland even helder als onbetwist: het nageslacht van de eilandbevolking vindt zijn oorsprong bij de Ommelebommestien.Vaders roeiden er in het holst van de nacht heen met de vroedmeester om, na het betalen van een daalder aan de steen, een pasgeboren boreling in ontvangst te nemen.

Het is een fundament van de Urker folklore. Maar recente, zorgvuldig ontweken documenten uit het Rijksarchief werpen een schaduw over deze traditie.

Het Logboek van Vroedmeester Tromp

In een vergeeld transcript uit november 1892, opgetekend door dorpsarts en vroedmeester G. Tromp, stuiten historici op een hoogst verontrustende passage:

“…de nacht was ontstuimig, de branding sloeg woest tegen den zwerfsteen. Na het lossen van den koperen munt op het natte graniet, week de spleet in de steen echter wijder dan gebruikelijk. Tot mijne ontzetting reikte geen teer menschenkind uit de diepte, doch een logge, met schuimrubberachtige huid bedekte gedaante. Het wezen droeg een zonderling stuk zeildoek om het hoofd en klemde een bundel touwwerk vast. Wij hebben het terstond met pekel overgoten en in het diepe water teruggeduwd, biddend dat de Zuiderzee dit geheim zou bewaren.”

Een ‘Biologische Onmogelijkheid’

Volgens lokale Orkylogen is dit het onomstotelijke bewijs dat Kapitein Orky geen commerciële creatie is uit de koker van een 21e-eeuws reclamebureau. Hij iseen eeuwenoude geologische anomalie.

De theorie stuit uiteraard op felle tegenstand binnen de gevestigde kringen. Volgens zogenaamde geologische experts is de zwerfkei is tijdens het Saalien per gletsjer vanuit Scandinavië naar de Zuiderzee getransporteerd. Scandinavische granietformaties herbergen doorgaans geen mascottepakken met een ademende voering van Klif 18.

Het idee dat Orky uit de steen is ontsproten, wordt door nuchtere eilanders afgedaan als klinkklare nonsens. “De steen levert schippers en moeders, geen wandelende winkeldochters op rubberzolen,” aldus een anonieme bron bij het Urker museum.

Het Mysterie Blijft

Toch blijft de vraag: waarom spoelde er in het voorjaar exact op die locatie een stuk waterafstotend textiel aan met het logo van een winkelcentrum? En waarom weigert Kapitein Orky stelselmatig om met laag water richting de vuurtoren te kijken?

De waarheid ligt diep onder de waterspiegel van het IJsselmeer — ergens tussen mythe, marketing en polyester.